15 Kasım 2026 PazarRSS

ElektronikGeliştirme Kartları

ESP32 Deep Sleep ve Pil Ömrü Hesaplama Rehberi

Aziz Özdemiroğlu

Pille çalışan bir ESP32 sensörü haftalarca da dayanabilir, iki gün içinde de bitebilir. Aradaki farkı yazılımdaki birkaç satır ve doğru kart seçimi belirler. Bu rehberde ESP32'nin güç modlarını, deep sleep'in doğru kullanımını, pil ömrünü hesaplamak için basit bir formülü ve gerçek ölçüm yapmanın yollarını adım adım anlatıyoruz.

Kısaca

  • ESP32'nin enerjisini en çok Wi-Fi bağlantı süresi tüketir. Uyanma süresini saniyelerden yüzlerce milisaniyeye indirmek, pil ömrünü katlar.
  • Klasik ESP32'nin veri sayfasında deep sleep akımı yaklaşık 10 µA (RTC zamanlayıcı ve RTC belleği açıkken) olarak verilir. Ancak birçok geliştirme kartı, üzerindeki regülatör, LED ve USB-UART yongası yüzünden uykuda bile miliamper seviyesinde akım çeker.
  • Pil ömrü ≈ pil kapasitesi ÷ ortalama akım. Ortalama akım ise uyanık ve uyku sürelerinin ağırlıklı ortalamasıdır.
  • Hesap tahmindir. Gerçek değeri bir akım ölçerle (ör. Nordic PPK2, INA219) doğrulayın.

ESP32 güç modları

Espressif'in klasik ESP32 veri sayfasındaki tipik değerler (3,3 V, oda sıcaklığı) yaklaşık olarak şöyledir:

Mod Ne çalışıyor? Tipik akım
Aktif (Wi-Fi gönderim) CPU + radyo ~160–260 mA tepe
Aktif (radyo kapalı, 240 MHz) CPU ~30–70 mA
Modem sleep CPU açık, radyo uyuyor ~3–20 mA (saat hızına bağlı)
Light sleep CPU duraklatılmış, RAM korunuyor ~0,8 mA
Deep sleep Yalnızca RTC + ULP ~10–150 µA (ULP kullanımına göre)
Hibernation Yalnızca RTC zamanlayıcı ~5 µA

ESP32-S3, C3, C6 gibi yeni yongaların değerleri farklıdır. Her zaman kendi yonganızın veri sayfasına bakın.

Önemli: Deep sleep'te ana RAM kapanır. Uyanma, aslında sıfırdan yeniden başlama gibidir. Uyanmalar arasında korunması gereken veriler RTC_DATA_ATTR ile RTC belleğinde tutulmalıdır.

Temel deep sleep kodu (Arduino)

#include <WiFi.h>
#include "esp_sleep.h"

#define UYKU_SANIYE 600                 // 10 dakika
RTC_DATA_ATTR uint32_t uyanmaSayaci = 0; // deep sleep boyunca korunur

void setup() {
  uyanmaSayaci++;

  float sicaklik = sensoruOku();          // önce ölçüm (radyo kapalıyken)

  WiFi.mode(WIFI_STA);
  WiFi.begin("AG_ADI", "PAROLA");         // gerçek projede bunları kodun dışında tutun
  uint32_t t0 = millis();
  while (WiFi.status() != WL_CONNECTED && millis() - t0 < 5000) delay(10);

  if (WiFi.status() == WL_CONNECTED) {
    gonder(sicaklik, uyanmaSayaci);       // MQTT/HTTP
  }

  WiFi.disconnect(true);
  WiFi.mode(WIFI_OFF);
  esp_sleep_enable_timer_wakeup((uint64_t)UYKU_SANIYE * 1000000ULL);
  esp_deep_sleep_start();                 // buradan sonrası çalışmaz
}

void loop() {}                            // deep sleep projelerinde boş kalır

Kritik ayrıntı: Bağlantı için mutlaka bir zaman aşımı koyun. Ağ yoksa ESP32'nin dakikalarca bağlanmayı denemesi, pili tek gecede bitirebilir.

Uyanık kalma süresini kısaltma teknikleri

Teknik Kazanç
Statik IP (DHCP yerine) DHCP görüşmesi için harcanan yüzlerce milisaniye ortadan kalkar
BSSID + kanal kaydetme (RTC_DATA_ATTR ile) Ağ taraması atlanır, bağlantı çok hızlanır
Ölçümü Wi-Fi'dan önce yapmak Sensör beklerken radyo çalışmaz
Birden çok ölçümü biriktirip toplu gönderme Her uyanmada değil, örneğin her 6 uyanmada bir Wi-Fi
Wi-Fi yerine ESP-NOW Bağlantı kurulumu yok, gönderim birkaç milisaniye
Gereksiz seri çıktıyı kapatmak Serial.print ve uzun delay() süreleri birikir
// Kanal ve BSSID'yi saklayıp hızlı yeniden bağlanma
RTC_DATA_ATTR uint8_t kayitliBSSID[6];
RTC_DATA_ATTR int32_t kayitliKanal = 0;

if (kayitliKanal) WiFi.begin(SSID, PAROLA, kayitliKanal, kayitliBSSID, true);
else              WiFi.begin(SSID, PAROLA);
// bağlandıktan sonra:
kayitliKanal = WiFi.channel();
memcpy(kayitliBSSID, WiFi.BSSID(), 6);

Pil ömrü hesaplama

Formül

Ortalama akım (mA) = (I_uyanık × t_uyanık + I_uyku × t_uyku) / (t_uyanık + t_uyku)

Pil ömrü (saat) = Kapasite (mAh) × Verim / Ortalama akım (mA)

Verim katsayısı (tipik 0,7–0,85), regülatör kayıplarını, pilin kendi kendine boşalmasını ve düşük sıcaklık etkisini kabaca hesaba katar.

Örnek: 10 dakikada bir ölçüm, 2.000 mAh Li-ion pil

Senaryo Uyanık akım × süre Uyku akımı Ortalama akım Tahmini ömür (verim 0,8)
A: Optimize edilmemiş geliştirme kartı 120 mA × 5 s 8 mA (LED + USB-UART + regülatör) ~9 mA ~7 gün
B: Aynı kod, düşük güç kartı 120 mA × 5 s 0,05 mA ~1,05 mA ~2 ay
C: Düşük güç kartı + hızlı bağlantı 120 mA × 0,8 s 0,05 mA ~0,21 mA ~10 ay

Hesabın kendisi:

def pil_omru_gun(kapasite_mah, i_uyanik_ma, t_uyanik_s, i_uyku_ma, periyot_s, verim=0.8):
    t_uyku = periyot_s - t_uyanik_s
    ort = (i_uyanik_ma * t_uyanik_s + i_uyku_ma * t_uyku) / periyot_s
    return kapasite_mah * verim / ort / 24, ort

for ad, args in {"A": (120, 5, 8), "B": (120, 5, 0.05), "C": (120, 0.8, 0.05)}.items():
    gun, ort = pil_omru_gun(2000, *args[:2], args[2], 600)
    print(f"Senaryo {ad}: ortalama {ort:.3f} mA → ~{gun:.0f} gün")

Çıkarım: Senaryo A'dan B'ye geçişte kod hiç değişmedi, yalnızca kart değişti. Uyku akımı, uyanık akımdan çok daha belirleyici olabilir.

Geliştirme kartı tuzakları

  • LDO regülatörün sükûnet akımı (quiescent current): AMS1117 gibi yaygın regülatörler kendi başlarına miliamper seviyesinde akım çekebilir. Düşük güç tasarımlarında sükûnet akımı birkaç µA olan LDO'lar veya buck dönüştürücüler tercih edilir.
  • Güç LED'i: Sürekli yanan bir LED, deep sleep akımının yüzlerce katını tüketebilir.
  • USB-UART yongası (CP2102, CH340): Pil ile beslenirken bile akım çekebilir.
  • Sensörün kendisi: Sensörü bir GPIO veya MOSFET üzerinden besleyip uykudan önce kapatın.
  • GPIO sızıntıları: Uyku öncesi kullanılmayan pinleri tanımlı bir duruma getirin (rtc_gpio_isolate() gibi fonksiyonlar bu amaçla kullanılır).

Gerçek ölçüm nasıl yapılır?

Multimetre, ortalama akımı doğru göstermez. Çünkü akım mikroamperlerden yüzlerce miliampere saniyeler içinde sıçrar. Doğru yöntemler:

  1. Güç profilleyici (ör. Nordic Power Profiler Kit II, Joulescope): µA–A aralığını yüksek örnekleme hızıyla kaydeder ve ortalamayı doğrudan verir.
  2. INA219 / INA226 akım sensörü + ikinci bir mikrodenetleyici: Ucuz bir çözüm, ama uyku akımını ölçmek için çözünürlük sınırlı olabilir.
  3. Pratik test: Bilinen kapasitede bir pille cihazı çalıştırıp uyanma sayacını (RTC_DATA_ATTR) her gönderimde raporlamak. Yavaş ama gerçekçi.

Kontrol listesi

  • Wi-Fi bağlantısında zaman aşımı var
  • Ölçüm Wi-Fi açılmadan önce yapılıyor
  • Statik IP ve/veya BSSID + kanal saklama kullanılıyor
  • Uyku öncesi WiFi.mode(WIFI_OFF) ve sensör beslemesi kapatılıyor
  • Kalıcı veriler RTC_DATA_ATTR ile saklanıyor
  • Kartın uyku akımı ölçüldü (LED, regülatör, USB-UART etkisi)
  • Pil ömrü hesabı ölçülen değerlerle güncellendi
  • Düşük pil durumunda (gerilim ölçümüyle) gönderim seyreltiliyor veya cihaz güvenli kapanıyor

Sonuç

Pille çalışan bir ESP32 projesinde başarı iki soruya bağlıdır: Ne kadar kısa uyanık kalıyorum? ve Uykudayken kartım gerçekten ne kadar çekiyor? İlki yazılımla, ikincisi doğru donanım seçimiyle çözülür. Hesap tablosuyla başlayın, ölçümle doğrulayın. Haftalar yerine aylarca çalışan bir sensör sizi bekliyor.

Kaynaklar

#IOT#ESP32#Deep Sleep#Pil Ömrü#Düşük Güç#ESP-NOW

Benzer Yazılar