Tıbbi Cihaz Siber Güvenliği: Hastaneler İçin Kontrol Listesi
Aziz Özdemiroğlu

İnfüzyon pompaları, hasta monitörleri, görüntüleme cihazları ve laboratuvar analizörleri artık birer ağ cihazı; bir siber olay bu cihazlarda yalnızca veri kaybına değil, tedavinin aksamasına da yol açabiliyor. Bu yazıda hastane ve klinik BT/biyomedikal ekipleri için tıbbi cihaz siber güvenliğinin düzenleyici çerçevesini (FDA, AB MDR), satın alma sırasında üreticiden istenmesi gereken belgeleri, ağ segmentasyonu örneğini ve uygulanabilir bir kontrol listesini bulacaksınız.
Kısaca
- ABD'de FD&C Act Bölüm 524B (29 Mart 2023'ten itibaren yürürlükte), "siber cihaz" tanımına giren ürünlerin üreticilerinden pazar öncesi başvuruda SBOM, güvenlik açığı izleme planı ve yama süreci istiyor.
- AB'de Tıbbi Cihaz Yönetmeliği (MDR 2017/745) ve MDCG 2019-16 rehberi, siber güvenliği cihaz güvenliğinin parçası olarak tanımlıyor.
- Hastane tarafında en etkili önlemler: envanter, ağ segmentasyonu, üreticiden MDS2 ve SBOM talebi, yama/azaltım takibi ve olay müdahale planı.
- Kasım 2026'da Fransız Kan Kurumu'nun soğuk depolama kontrolcülerine yönelik saldırı, tıbbi cihazların yanında destek sistemlerinin (soğutma, HVAC) de risk kapsamında olduğunu gösterdi.
- Bu yazı kurumsal güvenlik içindir; kişisel sağlık kararları için bir sağlık profesyoneline danışın.
Düzenleyici çerçeve: kim neyi istiyor?
| Düzenleme / rehber | Kapsam | Hastane için anlamı |
|---|---|---|
| FD&C Act §524B (ABD) | Yazılım içeren ve internete bağlanabilen "siber cihazlar" için üretici yükümlülükleri: SBOM, açık izleme planı, güncelleme süreçleri | Üreticiden SBOM ve yama taahhüdü talep etme dayanağı |
| FDA — Cybersecurity in Medical Devices: Quality System Considerations and Content of Premarket Submissions | Pazar öncesi başvuru içeriği için rehber (Eylül 2023, sonradan güncellendi) | Üreticinin tehdit modeli, güvenlik mimarisi ve test belgelerini nasıl hazırlaması gerektiği |
| AB MDR 2017/745, Ek I | Genel güvenlik ve performans gereksinimleri; BT güvenliği dahil | CE işaretli cihazlarda siber güvenlik bir uygunluk koşulu |
| MDCG 2019-16 | MDR/IVDR kapsamında siber güvenlik rehberi | Üretici ve sağlık kuruluşu sorumluluklarının ayrımı |
| IEC 81001-5-1 | Sağlık yazılımı geliştirme yaşam döngüsü güvenliği | Üretici olgunluğunu değerlendirme ölçütü |
| IEC 80001-1 | Tıbbi cihaz içeren BT ağlarının risk yönetimi | Hastanenin kendi ağ risk süreci |
| HHS 405(d) HICP (ABD) | Sağlık sektörü için siber güvenlik uygulamaları | Kurum büyüklüğüne göre öncelikli önlemler |
Türkiye'de tıbbi cihaz düzenlemeleri AB MDR ile uyumlu şekilde Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından yürütülür; kişisel sağlık verileri için ayrıca KVKK yükümlülükleri geçerlidir.
Satın alma: üreticiden ne istemelisiniz?
Güvenlik en ucuz şekilde satın alma aşamasında sağlanır. İhale/teklif şartnamesine şu maddeleri ekleyin:
- MDS2 formu (Manufacturer Disclosure Statement for Medical Device Security): Cihazın kimlik doğrulama, şifreleme, kayıt, yama gibi güvenlik özelliklerini standart biçimde açıklar.
- SBOM (yazılım malzeme listesi), tercihen CycloneDX veya SPDX formatında.
- Destek ömrü: Güvenlik güncellemelerinin kaç yıl verileceği ve işletim sistemi (ör. gömülü Windows) destek takvimi.
- Yama süreci: Üçüncü taraf bileşenlerdeki kritik açıklar için üreticinin değerlendirme ve yama süresi taahhüdü; hastanenin işletim sistemi yamalarını uygulayıp uygulayamayacağı.
- Koordineli açıklama politikası ve güvenlik bülteni yayımlama kanalı.
- Uzaktan servis erişimi nasıl yapılıyor? Hastane kontrolünde mi, kişiye özel hesaplarla mı?
- Varsayılan parolaların değiştirilebilmesi; sabit kodlu (hard-coded) parola olmaması.
- Ağ iletişim matrisi: Cihaz hangi port ve protokollerle, hangi sistemlerle (PACS, HIS, LIS) konuşuyor?
Envanter: neye sahip olduğunuzu bilin
Biyomedikal (klinik mühendislik) ve BT ekiplerinin ortak bir envanteri olmalı:
| Alan | Örnek |
|---|---|
| Cihaz türü / model | İnfüzyon pompası, X marka Y model |
| Seri no / konum | Yoğun bakım 2. kat |
| Firmware / işletim sistemi | v4.2.1 / gömülü Linux |
| Ağ bilgileri | IP, MAC, VLAN |
| Klinik kritiklik | Hayati / yüksek / orta / düşük |
| Bağlı sistemler | Merkezi monitör, HIS |
| Üretici destek sonu | 2029 |
| Bilinen açıklar ve azaltımlar | CVE listesi, uygulanan ağ kısıtlaması |
Pasif ağ izleme araçları (yalnızca trafiği dinleyen, cihazlara aktif tarama yapmayan çözümler) tıbbi cihazları güvenle keşfetmek için tercih edilir. Tıbbi cihazlara agresif aktif tarama yapmayın; bazı eski cihazlar beklenmedik paketlerle donabilir veya yeniden başlayabilir.
Ağ segmentasyonu
Tıbbi cihazlar, kurumsal ağdan ve misafir ağından ayrılmış, işlevine göre bölümlenmiş ağlarda olmalıdır.
| Bölge (zone) | İçerik | İzin verilen iletişim |
|---|---|---|
| Kurumsal | Ofis bilgisayarları, e-posta | Tıbbi bölgeye doğrudan erişim yok |
| Klinik uygulamalar | HIS, PACS, LIS sunucuları | Yalnızca tanımlı cihaz bölgeleriyle, tanımlı portlardan |
| Tıbbi cihaz — görüntüleme | MR, BT, röntgen modaliteleri | PACS'a DICOM (ör. TCP 104/11112) |
| Tıbbi cihaz — hasta başı | Monitörler, pompalar | Merkezi istasyon ve ilaç kütüphanesi sunucusu |
| Destek sistemleri | Soğuk zincir, HVAC, bina otomasyonu | İzleme sunucusu; internete çıkış yok |
| Uzaktan servis | Üretici erişimi | Yalnızca hastane VPN/ayrıcalıklı erişim aracı üzerinden, zaman sınırlı |
Örnek bir güvenlik duvarı kural yaklaşımı:
# Kavramsal kural seti — kendi güvenlik duvarı sözdiziminize uyarlayın
izin GORUNTULEME_VLAN -> PACS_SUNUCU tcp/104,11112 (DICOM)
izin HASTABASI_VLAN -> MERKEZI_IZLEME <üreticinin belirttiği portlar>
izin YONETIM_JUMP -> TIBBI_VLANLAR tcp/443 (yalnızca bakım)
reddet TIBBI_VLANLAR -> INTERNET * (varsayılan)
reddet KURUMSAL_VLAN -> TIBBI_VLANLAR * (varsayılan)
kaydet tüm reddedilen bağlantılar
Yama ve azaltım yönetimi
Tıbbi cihazlarda yamayı hastane kendi başına uygulayamayabilir; üretici onayı gerekir. Bu yüzden süreç şöyle olmalı:
- İzle: Üretici bültenleri, CISA ICS Medical Advisories (ICSMA), ulusal CERT duyuruları.
- Eşleştir: Duyurudaki modeli/firmware'i envanterinizle karşılaştırın.
- Değerlendir: Klinik kritiklik × istismar edilebilirlik (ör. ağdan erişilebilir mi?).
- Azalt: Yama gelene kadar ağ kısıtlaması, gereksiz servislerin kapatılması, izleme.
- Uygula: Üreticinin onayladığı yamayı planlı bakım penceresinde, klinik ekiple koordineli uygulayın.
- Kaydet: Ne yapıldığını envantere işleyin.
Olay müdahalesi: klinik süreklilik önce gelir
- Her kritik cihaz grubu için "ağsız çalışma" prosedürü (ör. pompaların yerel ilaç kütüphanesiyle çalışması, kâğıt kayıt).
- Bir cihazın ağdan ayrılmasının klinik etkisi önceden biliniyor.
- Biyomedikal, BT, güvenlik ve klinik birimlerden oluşan ortak müdahale ekibi ve iletişim listesi.
- Üretici acil destek hatları listede.
- Yılda en az bir masa başı tatbikatı (ör. "fidye yazılımı PACS'ı şifreledi" senaryosu).
- Soğuk zincir (ilaç, kan, aşı) için bağımsız sıcaklık izleme ve alarm.
Sonuç
Tıbbi cihaz güvenliği, BT güvenliğinden farklı olarak hasta güvenliğiyle doğrudan bağlantılıdır; bu yüzden "yamayı hemen uygula" yerine "riski hızla azalt, yamayı klinik olarak güvenli şekilde uygula" yaklaşımı gerekir. En güçlü kaldıraçlar satın alma şartnamesi (MDS2, SBOM, destek ömrü), eksiksiz bir envanter ve tıbbi cihazları internetten ve kurumsal ağdan ayıran segmentasyondur. Bunlar bir kez kurulduğunda yeni açık duyuruları panik değil, rutin bir iş akışı hâline gelir.
Not: Bu yazı sağlık kuruluşlarının bilgi güvenliği uygulamalarına yöneliktir; tanı veya tedavi önerisi içermez. Kişisel sağlık durumunuzla ilgili kararlar için bir sağlık profesyoneline danışın.
Kaynaklar
- FDA — Cybersecurity in Medical Devices (ana sayfa ve rehberler): https://www.fda.gov/medical-devices/digital-health-center-excellence/cybersecurity
- FDA — Cybersecurity in Medical Devices: Quality System Considerations and Content of Premarket Submissions: https://www.fda.gov/regulatory-information/search-fda-guidance-documents/cybersecurity-medical-devices-quality-system-considerations-and-content-premarket-submissions
- Avrupa Komisyonu — MDCG 2019-16 Guidance on Cybersecurity for medical devices: https://health.ec.europa.eu/latest-updates/mdcg-2019-16-rev1-guidance-cybersecurity-medical-devices-2020-07-24_en
- CISA — ICS Medical Advisories: https://www.cisa.gov/news-events/cybersecurity-advisories
- HHS 405(d) — Health Industry Cybersecurity Practices (HICP): https://405d.hhs.gov/
- NEMA — Manufacturer Disclosure Statement for Medical Device Security (MDS2): https://www.nema.org/standards/view/manufacturer-disclosure-statement-for-medical-device-security
- Health-ISAC — French authorities probe cyberattack targeting nation's blood supply: https://health-isac.org/french-authorities-probe-cyberattack-targeting-nations-blood-supply/




