16 Kasım 2026 PazartesiRSS

Sağlık

Tıbbi Cihaz Siber Güvenliği: Hastaneler İçin Kontrol Listesi

Aziz Özdemiroğlu

İnfüzyon pompaları, hasta monitörleri, görüntüleme cihazları ve laboratuvar analizörleri artık birer ağ cihazı; bir siber olay bu cihazlarda yalnızca veri kaybına değil, tedavinin aksamasına da yol açabiliyor. Bu yazıda hastane ve klinik BT/biyomedikal ekipleri için tıbbi cihaz siber güvenliğinin düzenleyici çerçevesini (FDA, AB MDR), satın alma sırasında üreticiden istenmesi gereken belgeleri, ağ segmentasyonu örneğini ve uygulanabilir bir kontrol listesini bulacaksınız.

Kısaca

  • ABD'de FD&C Act Bölüm 524B (29 Mart 2023'ten itibaren yürürlükte), "siber cihaz" tanımına giren ürünlerin üreticilerinden pazar öncesi başvuruda SBOM, güvenlik açığı izleme planı ve yama süreci istiyor.
  • AB'de Tıbbi Cihaz Yönetmeliği (MDR 2017/745) ve MDCG 2019-16 rehberi, siber güvenliği cihaz güvenliğinin parçası olarak tanımlıyor.
  • Hastane tarafında en etkili önlemler: envanter, ağ segmentasyonu, üreticiden MDS2 ve SBOM talebi, yama/azaltım takibi ve olay müdahale planı.
  • Kasım 2026'da Fransız Kan Kurumu'nun soğuk depolama kontrolcülerine yönelik saldırı, tıbbi cihazların yanında destek sistemlerinin (soğutma, HVAC) de risk kapsamında olduğunu gösterdi.
  • Bu yazı kurumsal güvenlik içindir; kişisel sağlık kararları için bir sağlık profesyoneline danışın.

Düzenleyici çerçeve: kim neyi istiyor?

Düzenleme / rehber Kapsam Hastane için anlamı
FD&C Act §524B (ABD) Yazılım içeren ve internete bağlanabilen "siber cihazlar" için üretici yükümlülükleri: SBOM, açık izleme planı, güncelleme süreçleri Üreticiden SBOM ve yama taahhüdü talep etme dayanağı
FDA — Cybersecurity in Medical Devices: Quality System Considerations and Content of Premarket Submissions Pazar öncesi başvuru içeriği için rehber (Eylül 2023, sonradan güncellendi) Üreticinin tehdit modeli, güvenlik mimarisi ve test belgelerini nasıl hazırlaması gerektiği
AB MDR 2017/745, Ek I Genel güvenlik ve performans gereksinimleri; BT güvenliği dahil CE işaretli cihazlarda siber güvenlik bir uygunluk koşulu
MDCG 2019-16 MDR/IVDR kapsamında siber güvenlik rehberi Üretici ve sağlık kuruluşu sorumluluklarının ayrımı
IEC 81001-5-1 Sağlık yazılımı geliştirme yaşam döngüsü güvenliği Üretici olgunluğunu değerlendirme ölçütü
IEC 80001-1 Tıbbi cihaz içeren BT ağlarının risk yönetimi Hastanenin kendi ağ risk süreci
HHS 405(d) HICP (ABD) Sağlık sektörü için siber güvenlik uygulamaları Kurum büyüklüğüne göre öncelikli önlemler

Türkiye'de tıbbi cihaz düzenlemeleri AB MDR ile uyumlu şekilde Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından yürütülür; kişisel sağlık verileri için ayrıca KVKK yükümlülükleri geçerlidir.

Satın alma: üreticiden ne istemelisiniz?

Güvenlik en ucuz şekilde satın alma aşamasında sağlanır. İhale/teklif şartnamesine şu maddeleri ekleyin:

  • MDS2 formu (Manufacturer Disclosure Statement for Medical Device Security): Cihazın kimlik doğrulama, şifreleme, kayıt, yama gibi güvenlik özelliklerini standart biçimde açıklar.
  • SBOM (yazılım malzeme listesi), tercihen CycloneDX veya SPDX formatında.
  • Destek ömrü: Güvenlik güncellemelerinin kaç yıl verileceği ve işletim sistemi (ör. gömülü Windows) destek takvimi.
  • Yama süreci: Üçüncü taraf bileşenlerdeki kritik açıklar için üreticinin değerlendirme ve yama süresi taahhüdü; hastanenin işletim sistemi yamalarını uygulayıp uygulayamayacağı.
  • Koordineli açıklama politikası ve güvenlik bülteni yayımlama kanalı.
  • Uzaktan servis erişimi nasıl yapılıyor? Hastane kontrolünde mi, kişiye özel hesaplarla mı?
  • Varsayılan parolaların değiştirilebilmesi; sabit kodlu (hard-coded) parola olmaması.
  • Ağ iletişim matrisi: Cihaz hangi port ve protokollerle, hangi sistemlerle (PACS, HIS, LIS) konuşuyor?

Envanter: neye sahip olduğunuzu bilin

Biyomedikal (klinik mühendislik) ve BT ekiplerinin ortak bir envanteri olmalı:

Alan Örnek
Cihaz türü / model İnfüzyon pompası, X marka Y model
Seri no / konum Yoğun bakım 2. kat
Firmware / işletim sistemi v4.2.1 / gömülü Linux
Ağ bilgileri IP, MAC, VLAN
Klinik kritiklik Hayati / yüksek / orta / düşük
Bağlı sistemler Merkezi monitör, HIS
Üretici destek sonu 2029
Bilinen açıklar ve azaltımlar CVE listesi, uygulanan ağ kısıtlaması

Pasif ağ izleme araçları (yalnızca trafiği dinleyen, cihazlara aktif tarama yapmayan çözümler) tıbbi cihazları güvenle keşfetmek için tercih edilir. Tıbbi cihazlara agresif aktif tarama yapmayın; bazı eski cihazlar beklenmedik paketlerle donabilir veya yeniden başlayabilir.

Ağ segmentasyonu

Tıbbi cihazlar, kurumsal ağdan ve misafir ağından ayrılmış, işlevine göre bölümlenmiş ağlarda olmalıdır.

Bölge (zone) İçerik İzin verilen iletişim
Kurumsal Ofis bilgisayarları, e-posta Tıbbi bölgeye doğrudan erişim yok
Klinik uygulamalar HIS, PACS, LIS sunucuları Yalnızca tanımlı cihaz bölgeleriyle, tanımlı portlardan
Tıbbi cihaz — görüntüleme MR, BT, röntgen modaliteleri PACS'a DICOM (ör. TCP 104/11112)
Tıbbi cihaz — hasta başı Monitörler, pompalar Merkezi istasyon ve ilaç kütüphanesi sunucusu
Destek sistemleri Soğuk zincir, HVAC, bina otomasyonu İzleme sunucusu; internete çıkış yok
Uzaktan servis Üretici erişimi Yalnızca hastane VPN/ayrıcalıklı erişim aracı üzerinden, zaman sınırlı

Örnek bir güvenlik duvarı kural yaklaşımı:

# Kavramsal kural seti — kendi güvenlik duvarı sözdiziminize uyarlayın
izin   GORUNTULEME_VLAN  ->  PACS_SUNUCU      tcp/104,11112   (DICOM)
izin   HASTABASI_VLAN    ->  MERKEZI_IZLEME   <üreticinin belirttiği portlar>
izin   YONETIM_JUMP      ->  TIBBI_VLANLAR    tcp/443          (yalnızca bakım)
reddet TIBBI_VLANLAR     ->  INTERNET         *               (varsayılan)
reddet KURUMSAL_VLAN     ->  TIBBI_VLANLAR    *               (varsayılan)
kaydet tüm reddedilen bağlantılar

Yama ve azaltım yönetimi

Tıbbi cihazlarda yamayı hastane kendi başına uygulayamayabilir; üretici onayı gerekir. Bu yüzden süreç şöyle olmalı:

  1. İzle: Üretici bültenleri, CISA ICS Medical Advisories (ICSMA), ulusal CERT duyuruları.
  2. Eşleştir: Duyurudaki modeli/firmware'i envanterinizle karşılaştırın.
  3. Değerlendir: Klinik kritiklik × istismar edilebilirlik (ör. ağdan erişilebilir mi?).
  4. Azalt: Yama gelene kadar ağ kısıtlaması, gereksiz servislerin kapatılması, izleme.
  5. Uygula: Üreticinin onayladığı yamayı planlı bakım penceresinde, klinik ekiple koordineli uygulayın.
  6. Kaydet: Ne yapıldığını envantere işleyin.

Olay müdahalesi: klinik süreklilik önce gelir

  • Her kritik cihaz grubu için "ağsız çalışma" prosedürü (ör. pompaların yerel ilaç kütüphanesiyle çalışması, kâğıt kayıt).
  • Bir cihazın ağdan ayrılmasının klinik etkisi önceden biliniyor.
  • Biyomedikal, BT, güvenlik ve klinik birimlerden oluşan ortak müdahale ekibi ve iletişim listesi.
  • Üretici acil destek hatları listede.
  • Yılda en az bir masa başı tatbikatı (ör. "fidye yazılımı PACS'ı şifreledi" senaryosu).
  • Soğuk zincir (ilaç, kan, aşı) için bağımsız sıcaklık izleme ve alarm.

Sonuç

Tıbbi cihaz güvenliği, BT güvenliğinden farklı olarak hasta güvenliğiyle doğrudan bağlantılıdır; bu yüzden "yamayı hemen uygula" yerine "riski hızla azalt, yamayı klinik olarak güvenli şekilde uygula" yaklaşımı gerekir. En güçlü kaldıraçlar satın alma şartnamesi (MDS2, SBOM, destek ömrü), eksiksiz bir envanter ve tıbbi cihazları internetten ve kurumsal ağdan ayıran segmentasyondur. Bunlar bir kez kurulduğunda yeni açık duyuruları panik değil, rutin bir iş akışı hâline gelir.

Not: Bu yazı sağlık kuruluşlarının bilgi güvenliği uygulamalarına yöneliktir; tanı veya tedavi önerisi içermez. Kişisel sağlık durumunuzla ilgili kararlar için bir sağlık profesyoneline danışın.

Kaynaklar

#SBOM#Tıbbi Cihaz#FDA 524B#MDR#MDS2#Ağ Segmentasyonu

Benzer Yazılar